مخاطبین گرامی،

لطفاً به این نکته توجه داشته باشید که توصیه های پزشکی، فردی و متناسب با شرایط خاص هر شخص است. پیش از شنیدن پاسخ های پزشک، در نظر داشته باشید که اگر سوالی مشابه دارید، حتماً با ذکر سن، جنسیت و نوع مشکل خود، می توانید در برنامه از حکیم بپرس از ایشان سوال بفرمایید.

سلام و وقت بخیر من 40 سالمه و سابقه خانوادگی سرطان سینه دارم. چه اقداماتی برای غربالگری و پیشگیری باید انجام بدم؟

سرطان پستان

واقعاً تاخیر و اهمال در تشخیص سرطان‌هایی که برای آن‌ها غربالگری مشخصی مانند ماموگرافی و پاپ اسمیر وجود دارد خیلی دردناک است . مثلاً در مورد سرطان سینه، تأخیر در تشخیص می‌تواند باعث شود که بیمار به خاطر ترس از سرطان، دیر به این روش‌های غربالگری مراجعه کند. در چنین حالتی، او ممکن است زمان را از دست بدهد یا به هر دلیلی با یک پروسه بسیار خطرناک مواجه شود.

سرطان پستان حدود ۳۰ درصد از سرطان‌های جدید در زنان را تشکیل می‌دهد و سرطان ریه، شایع‌ترین علت مرگ ناشی از سرطان در میان زنان مبتلا به سرطان پستان است، که این موضوع اهمیت بالای آن را نشان می‌دهد.

عوامل افزایش وزن سابقه خانوادگی ، هورمونی، رادیوتراپی و… همه می‌توانند احتمال ابتلا به سرطان پستان را افزایش دهند. مهم است که ما با استفاده از روش‌های غربالگری، این بیماری را زودتر شناسایی کنیم. مهم‌ترین روش در این زمینه، ماموگرافی است. ما توصیه می‌کنیم که زنان از سنین ۴۰ تا ۴۵ سالگی، هر سال یا هر دو سال یک بار، ماموگرافی را انجام دهند.

در رابطه با سؤالی که یکی از مراجعه‌کنندگان درباره سابقه سرطان پستان در خانواده‌اش مطرح کرده بود، باید گفت که وجود سابقه سرطان پستان در یکی از بستگان درجه یک، نگران‌کننده است. در این موارد، ما توصیه می‌کنیم که ماموگرافی و حتی غربالگری سالیانه با MRI از سن ۳۰ سالگی آغاز شود.

من 32 سالمه و به تازگی متوجه یه توده کوچیک توی سینه‌ام شدم. خیلی نگرانم چیکار کنم و کی باید به پزشک مراجعه کنم؟

شما باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید. پزشک معاینه انجام می‌دهد و روش‌های تصویربرداری مناسب را برای شما درخواست می‌کند. در کل، هرگونه توده مشکوکی که در پستان لمس می‌شود، باید بررسی و در صورت نیاز نمونه‌برداری شود. البته، بسیاری از توده‌ها بسته به سن مراجعه‌کننده ممکن است کیست‌های خوش‌خیم سینه باشند که نیاز به اقدام خاصی ندارند.

سلام و وقت بخیر من 28 سالمه و هر ماه درد قاعدگی خیلی شدیدی دارم که با مسکن هم خوب نمی‌شه. چه کار می‌تونم بکنم؟

در اصطلاح به این مشکل *دیسمنوره* می‌گوییم که معمولاً از چند روز قبل از پریودی شروع می‌شود و تا روز پنجم یا ششم پریودی ادامه دارد. این مشکل معمولاً در تمام سیکل‌ها تکرار می‌شود.

کارهایی که یک خانم می‌تواند در خانه انجام دهد شامل استفاده از کیسه آب گرم (تا ۱۲ ساعت در روز)، رعایت رژیم غذایی مناسب (مصرف غلات، میوه‌جات و مواد غذایی حاوی ویتامین‌های B1 و B6) است که می‌تواند تا حدی از این دردها بکاهد.

در مرحله بعدی، توصیه می‌کنم حتماً به پزشک مراجعه کنند. پزشک معمولاً داروهایی تجویز می‌کند که مصرف منظم آن‌ها طی ۶ ماه می‌تواند ۵۰ تا ۶۰ درصد از دردها را کاهش دهد. اگر در ۶ ماه اول پاسخ مناسبی به دارو داده نشود، در ۶ ماه بعدی دارو تغییر می‌کند یا از روش‌های درمانی دیگر استفاده می‌شود.

نگران نباشید، این مشکل معمولاً قابل درمان است و تنها نیاز به مراجعه به موقع و پیگیری دارد.

سلام من 38 سالمه و سابقه سقط جنین دارم. برای بارداری می خوام اقدام کنم بنظرتون چه اقداماتی باید انجام بدم؟

برای کسی که یک بار سقط داشته است، ما نمی‌گوییم که فاصله‌گذاری طولانی‌مدت لازم است یا باید مدتی صبر کند تا دوباره باردار شود. اصلاً چنین چیزی نیست! شما بلافاصله بعد از اینکه مطمئن شدید دفع کامل انجام شده و عادت ماهیانه شما منظم شده است، می‌توانید برای بارداری مجدد اقدام کنید.

ما فاصله طولانی بین سقط و بارداری جدید را پیشنهاد نمی‌کنیم. مثلاً نمی‌گوییم برو ۶ ماه صبر کن و بعد باردار شو. اتفاقاً کسانی که زودتر بعد از سقط باردار می‌شوند، احتمال اینکه به بارداری موفق و زنده‌ای در آینده دست پیدا کنند، بسیار بیشتر است.

اما این بحث برای کسانی است که یک بار سقط داشته‌اند. در این میان افرادی هستند که سقط مکرر را تجربه می‌کنند، یعنی سه بار سقط یا بیشتر. به همه خانم‌هایی که دو بار سقط پشت سر هم داشته‌اند، توصیه می‌کنم که حتماً قبل از اقدام به بارداری جدید، یک مراجعه سرپایی به متخصص زنان داشته باشند.

سلام من 34 سالمه و بعد از زایمان می‌خوام دیگه بچه دار نشم و از روش دائمی جلوگیری از بارداری استفاده کنم. وازکتومی بهتره یا بستن لوله‌های رحم؟

*وازکتومی بهتر است یا بستن لوله‌های رحم؟*
من هیچ‌کدام از این روش‌ها را توصیه نمی‌کنم. سن شما ۳۴ سال است و این سن برای چنین تصمیمی خیلی کم محسوب می‌شود. از یک طرف، بستن لوله‌های رحم در فاصله‌ی کوتاه بعد از زایمان احتمال پشیمانی را بسیار افزایش می‌دهد.

علاوه بر این، ما بسیار مراجعه‌کننده داریم که در سن ۴۰ سالگی با نازایی ثانویه مراجعه می‌کنند. مثلاً در سن ۲۷ یا ۲۸ سالگی یک بچه آورده‌اند و گفته‌اند دیگر بچه نمی‌خواهند، اما حالا در ۴۰ سالگی به دنبال بچه جدید هستند. برای برخی از این افراد، چندین نوبت آیوای (IUI) انجام داده‌ایم که جواب نداده است و حالا برای آی‌وی‌اف (IVF) آن‌ها را به مراکز تخصصی‌تر مانند مشهد ارجاع می‌دهیم. به نظر من، چنین تصمیمی (بستن لوله‌ها یا وازکتومی در سن پایین) کار درستی نیست.

اما در نهایت، این تصمیم برای زندگی خودتان است. اگر بخواهیم مقایسه کنیم، عوارض وازکتومی بسیار کمتر است و اگر بعد از وازکتومی پشیمان شوید، احتمال بازگشت آن نسبت به بستن لوله‌های رحمی بسیار بیشتر است.

سلام و وقت بخیر من 55 سالمه و نگران پوکی استخوان بعد از یائسگی هستم. چه اقداماتی برای پیشگیری می‌تونم انجام بدم؟

عوامل متعددی در پوکی استخوان بعد از یائسگی تاثیر دارند. برخی از این عوامل را نمی‌توانیم تغییر دهیم، مثلاً سن (با افزایش سن نمی‌توان مقابله کرد) یا نژاد (که قابل تغییر نیست). اما برخی عوامل دیگر، مانند سبک زندگی، کاملاً تحت کنترل ما هستند.

برای پیشگیری از پوکی استخوان، می‌توانید تغییرات مثبتی در سبک زندگی خود ایجاد کنید:
- ورزش منظم: حداقل ۲۰ دقیقه ورزش روزانه داشته باشید.
- پرهیز از سیگار و قلیان: مصرف دخانیات را ترک کنید.
- کنترل وزن: اجازه ندهید وزنتان بیش از حد افزایش یابد.
- مصرف متعادل قهوه: از مصرف زیاد قهوه خودداری کنید.
- پرهیز از الکل: از مصرف الکل و مشتقات آن اجتناب کنید.

این تغییرات سبک زندگی، عوامل بسیار مهمی در پیشگیری و کنترل پوکی استخوان در دوران یائسگی هستند.

در مورد داروها، مانند کورتون یا داروهای ضد تشنج، معمولاً نمی‌توانیم کاری انجام دهیم، اما با بهبود سبک زندگی می‌توانید از خود در برابر پوکی استخوان مراقبت کنید. مثلاً:
- مصرف لبنیات را در رژیم غذایی خود افزایش دهید.
- از سیگار و سایر عوامل خطر دوری کنید.

این تغییرات ساده ولی مؤثر می‌توانند نقش بزرگی در سلامت استخوان‌های شما ایفا کنند.

سلام من تازه بچه دار شدم با توجه به اینکه مادر ندارم و تنها هستم نمی دونم چیکار کنم میشه کمی در رابطه مراقبت های پس از زایمان برام توضیح بدهید

خانم‌ها بسیار قوی هستند. در این دوران سعی کنید حتماً شیردهی داشته باشید و به‌ویژه شیردهی از سینه را در اولویت قرار دهید. این کار نه‌تنها رابطه شما و نوزادتان را صمیمی‌تر می‌کند، بلکه از بسیاری از بیماری‌ها هم برای خودتان و هم برای نوزادتان پیشگیری می‌کند.

استحمام روزانه را فراموش نکنید و در ساعاتی که نوزادتان می‌خوابد، سعی کنید خودتان هم استراحت کنید. همسرتان نیز باید در کنار شما باشد و به شما کمک کند.

نگران نباشید! شما به عنوان یک مادر قوی انتخاب شده‌اید و توانایی مدیریت این دوران را دارید.

سلام دختر من 14 سالشه و وقتی که می خواد دوره قاعدگی شروع بشه میگه خیلی درد و کلا عصبی و بی حال میشه میشه و دکتر هم رفتیم گفتند سندرم پیش قاعدگی داره میشه راهنمایی کنید که چه کارهای انجام بدیم که کمتر اذیت بشه و کمی در این رابطه توضیح می دهید

سندروم پیش از قاعدگی معمولاً شامل اختلالات خلقی و جسمی است که از چند روز قبل از قاعدگی شروع می‌شود و تا چند روز اول قاعدگی ادامه دارد. این علائم در هر سیکل یا اکثر سیکل‌ها تکرار می‌شود.

کارهایی که می‌توانید در خانه انجام دهید:
1. به دختر خانمتان کمک کنید وزنش را کنترل کند.
2. او را به ورزش منظم تشویق کنید.
3. مصرف لبنیات و ویتامین D را در رژیم غذایی او قرار دهید.

اگر با این اقدامات بهبودی حاصل نشد، حتماً به پزشک مراجعه کنید. پزشک ممکن است داروهایی تجویز کند. داروهایی که شروع می‌کنیم، از نوع خاصی هستند، مانند قرص‌های ضد بارداری خاص که باعث بهبود اختلالات خلقی می‌شوند و هیچ عارضه‌ای ندارند. نگران نباشید، این داروها مشکلی برای آینده ایجاد نمی‌کنند.

ما معمولاً این داروها را برای ۶ ماه شروع می‌کنیم. اگر جواب داد، درمان نگهدارنده را ادامه می‌دهیم و اگر جواب نداد، نوع دارو را تغییر می‌دهیم. خوشبختانه، اکثر مراجعینی که به صورت سرپایی مراجعه می‌کنند، نتیجه می‌گیرند و راضی هستند. فقط از شما می‌خواهیم که مراجعه به متخصص زنان را سخت نگیرید.

سلام من 26 سالمه و در تست پاپ اسمیرمی که اخیرا انجام دادند گفتند غیرطبیعی هست و باید چند وقت دیگه تکرار کنم کمی نگران هستم میشه بگید چه کار باید بکنم؟

چیزی که می‌خواهم بگویم و به درد شما می‌خورد، موضوع غربالگری سرطان دهانه رحم با استفاده از تست پاپ اسمیر است. ما به همه خانم‌های متاهل از ۲۱ سالگی، انجام تست پاپ اسمیر را پیشنهاد می‌کنیم.

- از ۲۱ تا ۳۰ سالگی، این تست باید هر سه سال انجام شود.
- بعد از ۳۰ سالگی، تست زگیل تناسلی (HPV تایپینگ نیز در کنار پاپ اسمیر اضافه می‌شود. وقتی این دو تست همراه هم انجام شوند، دوره تکرار آن‌ها به هر ۵ سال تغییر می‌کند.
- اگر فقط پاپ اسمیر انجام شود، هر ۳ سال تکرار می‌شود.
- اگر پاپ اسمیر همراه با HPV تایپینگ باشد، هر ۵ سال تکرار می‌شود.

این غربالگری‌ها تا **۶۵ سالگی** ادامه دارد و بعد از آن، معمولاً غربالگری متوقف می‌شود.

نتیجه پاپ اسمیر تعیین‌کننده مراحل بعدی درمان است. بسته به نتیجه، ممکن است نیاز به پیگیری بین ۶ ماه تا یک سال باشد و اقدامات بیشتری انجام شود. وقتی به مرکز درمانی مراجعه کنید، مراحل بعدی درمان به شما توضیح داده خواهد شد.

سلام و وقت بخیر من 40 سالمه و در سونوگرافی گفتن تخمدان پلی کیست دارم. میشه کمی در این رابطه توضیح بدهید ؟

تشخیص سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یا همان تنبلی تخمدان، تنها بر اساس معیارهای سونوگرافی انجام نمی‌شود. اینطور نیست که شما بدون داشتن هیچ علامتی، صرفاً با انجام سونوگرافی و مشاهده فولیکول‌های متعدد در تخمدان‌ها، نگران شوید که به این سندرم مبتلا هستید. برای تشخیص PCOS، ابتدا باید اختلالات تخمک‌گذاری مانند عدم تخمک‌گذاری یا تخمک‌گذاری کم را داشته باشید. این اختلالات معمولاً با عادت ماهیانه نامنظم همراه است؛ مثلاً ممکن است هر یک‌ونیم ماه یا دو ماه یک‌بار پریود شوید. علاوه بر این، افزایش سطح هورمون‌های آندروژن (مانند موی زائد، ریزش مو یا آکنه) یا نتایج غیرطبیعی آزمایش‌های هورمونی نیز باید وجود داشته باشد. در کنار این موارد، معیارهای سونوگرافی نیز بررسی می‌شوند. بنابراین، تشخیص PCOS تنها بر اساس سونوگرافی نیست و نیاز به ارزیابی جامع‌تری دارد.

در مرحله بعد، باید هدف درمان را مشخص کنیم. آیا می‌خواهید باردار شوید؟ یا می‌خواهید عادت ماهیانه‌تان منظم شود؟ هر کدام از این اهداف، روش درمانی خاص خود را دارد. به‌عنوان مثال، اگر اضافه وزن دارید، اولین قدم در درمان، کاهش وزن است. البته کاهش وزن شدید و سریع توصیه نمی‌شود. بهتر است با برنامه‌ریزی مناسب، ماهانه حدود یک کیلوگرم وزن کم کنید. کاهش وزن تدریجی (مثلاً ۵ تا ۱۰ درصد وزن بدن در طول ۶ ماه) می‌تواند به بهبود اختلالات قاعدگی کمک کند. همچنین، انجام ورزش منظم نیز بخش مهمی از درمان است.

اگر هدف شما بارداری نیست و فقط می‌خواهید عادت ماهیانه‌تان منظم شود، ممکن است ۸ بار پریود در سال کافی باشد. در برخی موارد، ممکن است نیاز به اقدامات تشخیصی بیشتری مانند کورتاژ یا نمونه‌گیری از اندومتر وجود داشته باشد. بنابراین، تنها با مشاهده تخمدان پلی‌کیستیک در سونوگرافی نمی‌توان قضاوت قطعی کرد. حتماً با مدارک پزشکی، نتایج آزمایش‌ها و سونوگرافی خود به پزشک مراجعه کنید تا بر اساس شرایط شما، بهترین روش درمانی انتخاب شود.

سلام من 19 سالمه و تازه ازدواج کردم سابق بیماری و مشکلی ندارم بهترین روش پیشگیری چیه و شرایط استفاده از قرص های اورژانسی را میشه توضیح بدهید

برای سن شما، انواع و اقسام روش‌های پیشگیری از بارداری وجود دارد. از جمله:
- وسایل داخل رحمی (IUD) مانند آی‌یودی معمولی یا آی‌یودی هورمونی (میرنا).
- قرص‌های ترکیبی (OCP).
- آمپول‌های پیشگیری (که من آن‌ها را پیشنهاد نمی‌کنم، چون آمپول‌های سه‌ماهه یا یک‌ماهه باعث کاهش تراکم استخوان می‌شوند و برای سن شما مناسب نیستند).

اگر هیچ بیماری خاصی ندارید و مشکلی وجود ندارد، می‌توانید از **قرص‌های ضد بارداری ترکیبی (OCP)** استفاده کنید. انواع مختلفی از این قرص‌ها در بازار وجود دارد که برخی از آن‌ها حتی به بهبود اختلالات خلقی کمک می‌کنند و آرامش‌بخش هستند. فقط باید به مصرف منظم آن‌ها توجه کنید و فراموش نکنید.

اگر نگران فراموش کردن مصرف قرص هستید، می‌توانید از آی‌یودی هورمونی (میرنا) استفاده کنید. این روش هیچ عارضه‌ای ندارد، باعث لکه‌بینی نمی‌شود و حتی دردهای قاعدگی را نیز کاهش می‌دهد.

در مورد قرص‌های اورژانسی:
قرص اورژانسی به عنوان یک روش پیشگیری از بارداری محسوب نمی‌شود. این‌طور نیست که هر بار مشکلی پیش آمد، از این قرص استفاده کنید. مصرف مکرر قرص اورژانسی می‌تواند عوارضی مانند افزایش ریسک حاملگی خارج رحمی داشته باشد، که یک مشکل جدی و دردسرساز است.

اما اگر به‌طور مثال، یک فرد بخواهد یک بار در سال از این قرص استفاده کند، بهترین زمان مصرف آن، هر چه سریع‌تر بعد از مواجهه است. توصیه استاندارد این است که حتماً در ۵ روز اول استفاده شود، اما بیشترین محافظت زمانی اتفاق می‌افتد که در ۷۲ ساعت اول بعد از مقاربت کنترل‌نشده مصرف شود.