مخاطبین گرامی،
لطفاً به این نکته توجه داشته باشید که توصیه های پزشکی، فردی و متناسب با شرایط خاص هر شخص است. پیش از شنیدن پاسخ های خانم دکتر حسینی، در نظر داشته باشید که اگر سوالی مشابه دارید، حتماً با ذکر سن، جنسیت و نوع مشکل خود، می توانید در برنامه از حکیم بپرس از ایشان سوال بفرمایید.
مخاطب اول: سلام. من حدود ۳۶ سال دارم و از دو سال پیش دچار یبوست شدم که به تدریج به هموروئید تبدیل شد. خوشبختانه با رعایت رژیم غذایی، یبوستم بهبود یافته و زخم نیز خوب شده است. آیا بهتر است به رژیم غذایی فعلی ادامه دهم یا اینکه اقدام به عمل جراحی کنم؟
پاسخ خانم دکترحسینی : سلام و احترام خدمت شما. همانطور که خودتان نیز اشاره فرمودید، عامل اصلی ایجاد هموروئید یا بواسیر، یبوست است. هرچه تعداد دفعات ابتلا به یبوست در فرد بیشتر باشد، احتمال بروز هموروئید یا تشدید آن به شدت افزایش مییابد. بنابراین، درمان اصلی هموروئید، داشتن مزاجی سالم، اجابت مزاج منظم و پرهیز از هرگونه یبوست است. البته، هموروئید میتواند به دنبال اسهال مزمن نیز ایجاد شود، اما در مورد شما، یبوست عامل اصلی بوده است.
هموروئید درجات مختلفی دارد. در درجه یک، ضایعهای گوشتی بیرون میزند و خودبهخود جا میرود. در درجه دو، ضایعه بیرون میزند اما خود به خود جا نمیرود و فرد میتواند پس از اجابت مزاج آن را با دست جا بیندازد. درجه سه، فرمی است که زائدهی بیرون زده، حتی با دست هم قابل جا انداختن نیست.
اساساً هموروئید نوعی واریس وریدهای اطراف مقعد است. به بیان سادهتر، بزرگ شدن، متسع شدن و پرخون شدن این وریدها به دلیل پرخونی مزمن ناشی از مزاجی است که یا یبوست است یا اسهال، و بیشتر ناشی از یبوست است. بنابراین، برای پیشگیری و درمان آن، اول از همه باید یبوست را اصلاح کنیم که شما این اقدام را به خوبی انجام دادهاید.
در مورد درمان هموروئید، اولین، دومین و سومین قدم، درمان طبی است. زمانی که ناچار شویم، عمل جراحی انجام خواهیم داد. حال چه زمانی ناچار میشویم؟ زمانی که فرد با هموروئید بیرونزدهای که جا نمیرود، دچار اختلال در دفع و اختلال در حفظ بهداشت فردی شده باشد. به دلیل بیرونزدگی، فرد نتواند خود را تمیز نگه دارد یا اینکه خونریزیهای مکرری برای فرد اتفاق افتاده باشد که حتی او را به سوی کمخونی برده باشد. هموروئیدی که با کنترل یبوست برطرف شده یا کاهش یافته، به هیچ عنوان نیازمند عمل نیست. چرا ما ترجیح میدهیم عمل نکنیم؟ عمل جراحی در موارد غیرضروری، میتواند عوارضی مانند تنگی ناحیه مقعد یا گشادی بیش از حد ناحیه مقعد به همراه داشته باشد و فرد بعد از عمل جراحی با این شکایت مراجعه کند که گاهی دفع بیاختیار گاز دارد یا ترشحات مرتب و بدون اختیار از او خارج میشود. بنابراین، ما فقط در مواردی به سمت جراحی خواهیم رفت که مجبور باشیم؛ یعنی بیمار عارضهای در درجه هموروئید داشته باشد که چارهای جز عمل نباشد. یکی دیگر از مواردی که اندیکاسیون انجام عمل جراحی دارد، هموروئید ترومبوزه است؛ هموروئیدی که در فرد وجود داشته و به دنبال یک یبوست دچار لخته شدن خون درون آن شده و فرد با درد بسیار شدید در ناحیه مقعد مراجعه میکند. در این موارد نیز ما اقدام به عمل جراحی خواهیم کرد. در باقی موارد توصیه به کنترل رژیم غذایی و کنترل یبوست بیمار میشود.
مخاطب دوم : سلام، آقای 43 ساله، با پیش دیابت که با رژیم قند کنترل شده، دارای زواید پوستی(skin tag) در ناحیه مقعد، بدون خونریزی هست، روش درمان رو لطف میکنید توضیح بدید؟
پاسخ خانم دکتر حسینی: زوائد پوستی (Skin tag) نیازی به اقدام درمانی ندارند، مگر اینکه فرد از نظر ظاهری تمایل به برداشتن آنها داشته باشد. بنابراین، در صورت عدم وجود شکایت، نیازی به مداخله درمانی نیست. اما اگر فرد تمایل زیادی به برداشتن این زوائد داشته باشد، یکی از راهها برداشتن آنها از طریق جراحی است و روش دیگر، استفاده از لیزر است که توسط متخصصین پوست انجام میشود. بنده جراحی را نمیشناسم که این کار را انجام دهد. با مراجعه به درمانگاه پوست، احتمالاً راهنماییهای لازم ارائه خواهد شد.
مخاطب سوم : با سلام و احترام، سرکار خانم دکتر، بنده حدود بیست روز پیش عمل جراحی فتق داشتم و در حین عمل از مش استفاده شده است. هفتهی گذشته نیز داروی سیپروفلوکساسین مصرف کردم. با این وجود، هنوز در ناحیه بالای بخیهها، ناحیهای قرمز رنگ به اندازهی یک گردو مشاهده می کنم که میزان قرمزی آن متغیر است. همچنین، درد خفیفی نیز در این ناحیه احساس میکنم، آیا این علائم طبیعی است؟”
پاسخ خانم دکتر حسینی: اگر هیچ علائمی از قبیل تب، بیاشتهایی، لرز و درد شدید ندارید، جای نگرانی چندانی نیست. گرچه انتظار میرود با گذشت ۲۰ روز از عمل جراحی، این قرمزی تقریباً برطرف شده باشد، اما چنانچه علائم دیگری ندارید، نگران نباشید. با این حال، بهتر است از نزدیک مجدداً معاینه شوید. زیرا یکی از عوارضی که ممکن است پس از ترمیم فتق، چه با مش و چه بدون مش، رخ دهد، عفونت محل عمل جراحی است که از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین، اگر قرمزی پس از گذشت ۲۰ روز از عمل جراحی همچنان باقی مانده است، توصیه میکنم برای اطمینان از عدم وجود عفونت، از نزدیک معاینه شوید تا با قاطعیت بیشتری در این مورد نظر داده شود.
مخاطب چهارم : با سلام و عرض خسته نباشید خدمت سرکار خانم دکتر. بنده حدود ده روز پیش تحت عمل جراحی فتق اینگوینال در سمت راست قرار گرفتهام. پس از کشیدن بخیهها، متوجه شدهام که در ناحیه عمل شده، زیر پوست، با لمس دستی، تودهای سفت احساس میشود. این توده فاقد درد است اما موجب نگرانی بنده شده است. علت احتمالی این عارضه چه میتواند باشد؟”
پاسخ خانم دکتر حسینی: لمس سفتی پس از عمل جراحی فتق اینگویینال پدیدهای شایع است و دو عامل عمده دارد. نخست، علت این احساس سفتی ممکن است به مشی برگردد که اکنون شبیه به سیمان شده و از حالت ملایم و انعطافپذیر خارج شده و به شکل یک ورقه سفت درآمده است. عامل دوم، تجمع مقداری مایع به نام سروز و خونابه در ناحیه جراحی است که میتواند به خصوص در آقایان، سفتی قابل لمسی را ایجاد کند و گاهی اوقات باعث تغییر رنگ به کبودی نیز بشود.
اما نکته مهم این است که شما باید از درد در این ناحیه، تب و لرز، حالت تهوع و کاهش اشتها عاری باشید. اگر این علائم را ندارید، نگران نباشید. استفاده از کمپرس گرم و سرد میتواند به کاهش این عارضه کمک کند، به ویژه اگر ناشی از تجمع مایع به صورت سروز یا خونابه باشد. در این حالت، نیاز به صبر و حوصله دارید.
اگر سفتی به دلیل خود مش باشد، معمولاً به عنوان یک عارضه محسوب نمیشود، زیرا در واقع مش به هم جمع شده و چسبیده است. در این صورت، اگر هیچ علائم دیگری ندارید، نیازی به نگرانی نیست. اما اگر دچار علائمی مانند درد، اختلال حس یا تب و لرز شدید، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا این ناحیه از نظر عفونت بررسی شود. در غیر این صورت، ممکن است این پدیده امری طبیعی باشد و نیازی به پیگیری خاصی نداشته باشد. در این شرایط، درمان انتظاری کافی خواهد بود و کمی صبوری لازم است.
مخاطب پنجم : سلام و عرض ادب. خانم دکتر، شش ماه پیش تحت عمل جراحی آپاندیس قرار گرفتم. متأسفانه، پس از سه ماه، محل عمل باز شد و ناچار شدم دوباره عمل کنم. پزشک محترم برای من مش گذاشتند تا از باز شدن مجدد محل عمل جلوگیری شود. اکنون سه ماه و نیم از عمل دومم گذشته است. چند روز پیش، تعدادی پتو شستم و اکنون دچار استرس و نگرانی هستم که آیا ممکن است با وجود مش، دوباره دچار فتق شوم. لطفاً در این خصوص راهنمایی فرمایید. از وقتی که به این موضوع اختصاص میدهید، بسیار سپاسگزارم.”
پاسخ خانم دکتر حسینی: فتق یا هرنی میتواند در هر ناحیهای از جدار شکم که تحت تأثیر عمل جراحی قرار گرفته است، ایجاد شود. این امر ممکن است به دنبال عملهای جراحی مختلفی همچون سزارین، آپاندیسیت، یا هر جراحی دیگری که منجر به باز شدن شکم میشود، رخ دهد. فتق به ویژه در مواردی که عمل جراحی به صورت اورژانسی یا غیر اورژانسی انجام شده باشد، گزینهای محتمل است.
با این حال، برخی عوامل وجود دارند که خطر ایجاد فتق را تشدید میکنند. اولین نکته، هرگونه فشار مضاعف بر جدار شکم، به ویژه اگر به طور ناگهانی ایجاد شود، میتواند ریسک بروز فتق را به شدت افزایش دهد. زور زدن و بلند کردن ناگهانی اجسام، بهویژه اجسام سنگین، خطر وقوع یا بروز مجدد فتق را بالا میبرد. لذا باید از هر عاملی که ممکن است بهطور ناگهانی فشار داخل شکم را افزایش دهد، پرهیز کنیم.
نکته دیگر، تقویت عضلات جدار شکم از طریق انجام حرکات ورزشی است. این کار میتواند در پیشگیری از ایجاد فتق یا جلوگیری از عود آن پس از ترمیم مؤثر باشد. شما میتوانید این حرکات را در اینترنت جستجو کنید یا با مربیانی که در این زمینه متخصص هستند، مشورت کنید تا ورزشهایی که به تقویت عضلات جدار شکم کمک میکند، به شما پیشنهاد دهند.
در پاسخ به قسمت دوم سوال شما درباره احتمال عود فتق: ترمیم با توری به این معنا نیست که به کلی از احتمال بروز مجدد فتق معاف هستید. اما اگر همکار جراح شما از مش (توری) برای ترمیم استفاده نمیکرد، ریسک عود فتق بیش از ۹۰ درصد بود. حالا که با استفاده از توری ترمیم انجام شده، ریسک عود فتق شما به کمتر از ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش یافته است. در حالت اول، احتمال بروز فتق تا ۹۰ درصد بود، ولی اکنون این احتمال حداکثر به ۳۰ درصد رسیده است. با این حال، این به این معنا نیست که فتق دوباره در شما به وجود نخواهد آمد؛ بنابراین باید با احتیاط عمل کرده و توجه کنید که بر جدار شکمتان فشار وارد نشود.
مخاطب ششم:سلام و وقت بخیر، خانم دکتر. من شش هفته پیش تحت عمل جراحی فتق کشاله ران قرار گرفتم و مش هم گذاشتهاند. هماکنون 57 سال دارم و همچنان در محل عمل سفتی و درد احساس میکنم. آیا این درد طبیعی است؟ لطفاً بفرمایید که چه اقداماتی باید انجام دهم. از راهنمایی و محبت شما بسیار سپاسگزارم.”
پاسخ خانم دکتر حسینی: فتق ناحیه کشاله ران میتواند به دنبال عمل جراحی، چه با مش (توری) و چه بدون آن، به وجود آید. این ناحیه معمولاً پرخون است و در نتیجه، مقداری خونابه یا مایع به نام سروز در محل عمل جراحی جمع میشود که این مسئله ممکن است باعث سفتی در ناحیه مورد نظر برای بیمار تا مدتی پس از عمل گردد. با گذشت زمان، مشی که در این ناحیه تعبیه شده نیز خود به تدریج جمع میشود و به حالت سفتی شبیه به سیمان در میآید. این حالت عموماً بیشتر توسط بیماران لاغر و افرادی که دیواره شکم نازکی دارند، احساس میشود؛ در حالی که در افراد چاق این سفتی معمولاً قابل لمس نیست.
با توجه به زمانی که از عمل شما گذشته است، توصیه میکنم یک سونوگرافی از این ناحیه انجام دهید تا ببینیم سفتی که لمس میشود، دقیقاً چه ماهیتی دارد. اگر این سفتی از نوع سروز یا هماتوم باشد، معمولاً نیازی به اقدام خاصی ندارد و کمپرس گرم به همراه پوشیدن لباس زیر تنگ میتواند کمک کند تا مایع جمع شده به مرور جذب شود. برای تسکین درد شما، مصرف داروهایی نظیر گاباپنتین ۳۰۰ و ویتامین د۳ (به میزان ۳۰۰ واحد) توصیه میشود.
اگر در سونوگرافی نشانهای از کالکشن یا عود هرنی گزارش شود، اقداماتی دیگری لازم خواهد بود؛ بنابراین اگر واقعاً با سفتی در این ناحیه مواجهاید که شما را نگران کرده است، بهتر است سونوگرافی انجام دهید. در صورتی که سونوگرافی مشکل خاصی نشان نداد، میتوانید از داروهایی که ذکر کردم استفاده کنید تا به مرور زمان درد و اختلال حسی که احساس میکنید، کاهش یابد.
نکتهای که باید به آن توجه کنید این است که در محل ترمیم فتق کشاله، چند ریشه عصبی حسی وجود دارد. در هنگام ترمیم فتق، این ریشههای عصبی ممکن است توسط مش یا بخیههایی که جراح استفاده میکند، تحت تأثیر قرار گیرند و به نوعی در دام بیفتند که ممکن است باعث ایجاد درد یا اختلال حس در بیمار شود. این موارد معمولاً زمانی مطرح میشوند که عود هرنی یا هماتوم به وضوح رد شده باشند. در این صورت، درمان به صورت طبی با داروهایی که اشاره شد، و تحت نظر قرار دادن بیمار انجام میگیرد. اگر این درمان مؤثر نباشد، اقدامات دیگری میتواند مورد بررسی قرار گیرد، که در این مقوله نمیگنجد.
توصیه میکنم اگر درد شما شدید است و سفتی به وضوح حس میشود، در مرحله اول یک سونوگرافی از همین ناحیه انجام دهید تا سپس بر اساس نتیجه آن، تصمیمگیری کنیم که اقدام بعدی چه خواهد بود.
مخاطب هفتم:سلام و خسته نباشید. من شش ماه پیش عمل جراحی آپاندیس داشتم و از همان زمان در سمت راستم دچار درد هستم. این درد با گرم نگهداشتن ناحیه کمی بهتر میشود. در مواقعی که درد شدید میشود، از داروی سفیکسیم استفاده میکنم که تا مدتی کمک میکند. دو روز پیش پس از خروج از حمام، نتوانستم خود را گرم نگهدارم و دوباره درد شروع شده است. لطفاً مرا راهنمایی فرمایید.”
پاسخ خانم دکتر حسینی: در هرگونه عمل جراحی که انجام میشود، معمولاً چندین لایه از جدار شکم برش داده میشود و این عمل قطعاً میتواند به قطع یک سری پایانههای عصبی منتهی شود. با این حال، پس از ترمیم، این پایانههای عصبی به طور خودکار شروع به ترمیم میکنند. گاهی اوقات، این ترمیم میتواند باعث ایجاد اختلالات حسی در محل Operation (عمل جراحی) شود، که ممکن است شامل احساس سوزش سوزن سوزن، گزگز مور مور، بیحسی، کرختی، یا دردهای مبهم باشد.
در این شرایط، نکته مهم این است که شما بررسی کنید که این درد سطحی است یا عمقی. اگر درد سطحی است و فقط در سطح پوست یا زیر پوست احساس میشود، توصیه میشود که در ابتدا یک سونوگرافی برای بررسی این ناحیه برای فتق و تجمع مایع انجام شود. اگر درد عمقی است، نیاز است که ارزیابی دقیقتر در داخل شکم انجام شود، یعنی ممکن است از یک سونوگرافی یا سی تی اسکن شکم و لگن برای مشخص کردن منشأ این درد استفاده شود.
این نکته اهمیت دارد که این دردها ناشی از حذف آپاندیس هستند یا نه، بیماران به صورت همزمان دچار دردهایی میشوند که احساس میکنند فقط در محل عمل اتفاق افتاده است، درحالی که در واقع ممکن است دلایل مختلفی برای این دردها باشد. برای جداسازی این دو مسئله و فهم اینکه کدام یک دردنشان را ایجاد کرده، باید از معاینه دقیق استفاده کرد و اگر ضروری بود، کارهای تشخیصی انجام شود، که معمولاً شامل آزمایش خون و سونوگرافی در مرحله اول و سپس سی تی اسکن در مرحله دوم است. با انجام این کارها، میتوانید تصمیم بگیرید که آیا درد منشا مهمی دارد یا خیر، و سپس به بیمار حمایت کنید یا نیاز به درمان یا مداخله جدی نیست یا خیر.
این توصیه میشود که اول از همه و بهتر توسط جراحی که عمل کرده، یا در صورتی که جراحی در دسترس نباشد، توسط یکی از همکاران جراح، یک معاینه دقیق انجام شود تا در مورد ادامه اقدامات مورد نیاز تصمیم گیری بشود.
مخاطب هشتم: سلام و خسته نباشید. من چهار سال پیش تحت عمل جراحی فتق کشاله ران با مش قرار گرفتم. تا به امروز، در ناحیه عمل و همچنین در قسمت بیضه، بهخصوص پس از انجام فعالیت، دچار درد میشوم. آیا میتوانید بفرمایید علت این دردها چیست و تا چه زمانی ممکن است ادامه داشته باشد؟
پاسخ خانم دکتر حسینی: فتقهای کشاله ران که شما به آن اشاره کردید، پس از ترمیم در این ناحیه، میتوانند مشکلاتی در اعصاب حسی که از این ناحیه عبور میکنند ایجاد کنند. در حین ترمیم یا پس از آن، ممکن است این اعصاب به واسطه مش یا توری که تعبیه میشود، و یا در اثر بخیههایی که زده میشوند، دچار چسبندگی و به دام افتادگی شوند و تحت فشار قرار گیرند. این وضعیت میتواند منجر به تجربه دردهایی در ناحیه کشاله ران یا قسمت داخلی ران گردد که ممکن است به صورت دردهای تیرکشنده بروز کند و یا به شکل اختلال حس مانند بیحسی، گزگز، مورمور یا سوزن سوزن شدن خود را نشان دهد.
اگر این حالت به شدت فرد را تحت تأثیر قرار دهد، نیاز است که اقدامات لازم انجام شود. بنابراین، شما باید به یکی از مراکز درمانی مانند پلیکلینیک خیام یا مطب یکی از همکاران جراح مراجعه کنید تا برای شما توضیح دهند که چه اقداماتی میتوان صورت داد. اگر درد در مواردی خاص، مانند زمان خستگی یا فشار روی ناحیه، و به هنگام بلند کردن اجسام سنگین ایجاد شود، توصیه میشود از داروهایی که پالسهای عصبی را کاهش میدهند، مانند گاباپنتین ۳۰۰ و قرص ویتامین ب۱ ۳۰۰ استفاده کنید. همچنین، ممکن است داروهایی مانند آمیتریپتیلین یا نورتریپتیلین نیز بر اساس شدت درد شما تجویز شود. این موارد در صورتی است که شما فعالیتهای روزانهتان را به خوبی انجام میدهید و تنها در موارد خاص دچار درد میشوید.
نکته مهم این است که اگر دردها رو به افزایش هستند، حتماً باید از نظر عود هرنی، این ناحیه مورد بررسی قرار گیرد. این بررسی معمولاً با تجویز یک سونوگرافی صورت میپذیرد، زیرا در بسیاری از موارد، دردها به دنبال عود هرنی مشاهده میشوند. بنابراین توصیه میشود در صورتی که دردهای شما ثابت مانده و تشدید نیافتهاند، به رعایت مواردی که ذکر کردم و مصرف داروهای معرفیشده بپردازید. در غیر این صورت، به ویژه اگر دردها افزایش یابند یا عملکرد شما را تحت تأثیر قرار دهند، ابتدا یک سونوگرافی انجام دهید تا از عدم عود هرنی مطمئن شوید و سپس به یکی از همکاران مراجعه کرده تا روشهای کنترل درد برای شما معرفی و انجام شود.
مخاطب نهم: سلام، خانم دکتر. خسته نباشید. من ۱۰ روز پیش عمل فتق اینگوینال دوطرفه انجام دادم و هنوز هم دچار درد هستم و نمیتوانم بهراحتی کارهای روزمرهام را انجام دهم. آیا این وضعیت طبیعی است؟ همچنین، در زمان نشستن و بلند شدن، در ناحیه عمل و کشاله ران احساس سوزش و درد زیادی دارم و گاه به گمانم بخیهام پاره شده است. لطفاً راهنمایی کنید که چه اقداماتی میتوانم انجام دهم تا این دردها کاهش یابد. با سپاس.”
پاسخ خانم دکتر حسینی: در مورد وضعیتی که اکنون با آن مواجه هستید و دردی که حس میکنید، باید بگویم که بروز دردها و سوزشها تا یک ماه پس از عمل جراحی طبیعی به نظر میرسد و نیاز به اقدام خاصی ندارد. البته در مواردی که این دردها شدید باشد، میتوان برخی داروها را پیشنهاد کرد، مانند نوافن، گاباپنتین ۳۰۰ (روزانه یک عدد) و ویتامین ب۱ ۳۰۰ (تا سه عدد در روز) که میتواند به کاهش درد کمک کند.
نکتهای که حائز اهمیت است، این است که وضعیت جراحی ما بسیار مهم است و باید اطمینان حاصل کنیم که عفونتی در محل عمل جراحی به وجود نیامده باشد. برای ارزیابی این موضوع باید معاینه بالینی صورت گیرد. بنابراین، توصیه میشود به پزشکی که عمل شما را انجام داده یا یکی از همکاران جراح مراجعه کنید و توسط آنها یک معاینه انجام شود. در حالی که درد و سوزش تا یک ماه تا یک ماه و نیم پس از عمل میتواند طبیعی باشد، نکته مهم این است که شما به هیچ عنوان دچار عفونت نشده باشید، بهخصوص با توجه به اینکه عمل شما در دو طرف انجام شده است، که اهمیت بالاتری دارد. احتمالاً برای شما مش یا توری جایگذاری شده است، که در چنین شرایطی بررسی عفونت بسیار ضروری است. این نکته را میتوان با معاینه مشخص کرد تا بدانیم آیا عفونتی وجود دارد یا خیر.
اگر عفونتی وجود نداشته باشد، نباید نگران باشید و میتوانید داروهایی را که ذکر کردم به صورت موقت مصرف کنید. همچنین، توصیه میشود استراحت کافی داشته باشید و به هیچ عنوان دراز مدت نشسته یا اجسام سنگین بلند نکنید. از تلاش زیاد پرهیز کنید و از تعریق در محل عمل جراحی خود به شدت خودداری کنید، زیرا تعریق میتواند باعث تشدید سوزش شود. همچنین، از مصرف غذاهای نفاخ جداً پرهیز کنید، زیرا این موارد نیز ممکن است علائم شما را تشدید کند. همچنین، پیشنهاد میشود که یک بار دیگر از نظر عفونت مورد بررسی قرار گیرید تا انشاءالله مشکل حادی ایجاد نشده باشد.
اگر پس از گذشت یک تا یک و نیم ماه، همچنان درد و سوزش ادامه پیدا کرد و بررسیها نشان دادند که عفونتی وجود ندارد، در این صورت باید مجدداً مراجعه کنید تا ما علت این وضعیت را بررسی کنیم. گاهی اوقات، این وضعیت میتواند به دلیل گیر کردن اعصاب حسی در نواحی کشاله ران باشد که به طور ناخواسته به دام میافتند، به ویژه به خاطر توری یا بخیههایی که استفاده شدهاند. این عصبها چون تحت فشار قرار میگیرند، ممکن است باعث تحریک مکرر و در نتیجه بروز درد و سوزش شوند. اگر وضعیت به این موضوع مربوط باشد، درمان جداگانهای نیاز خواهد بود، که معمولاً در صورت ادامه درد یک تا یک و نیم ماه پس از جراحی مطرح میشود و در حال حاضر برای شما فعلاً موضوعیت ندارد.
مخاطب دهم: سلام، خانم دکتر. وقت بخیر و خسته نباشید. من یک سؤال دارم و از شما سپاسگزار میشوم اگر به آن پاسخ دهید، زیرا این موضوع من را بسیار نگران کرده است. دو سه روز پیش عمل جراحی آپاندیس انجام دادم و اکنون سه روز است که به خانه برگشتهام. متأسفانه از زمانی که به خانه آمدم، بیضه سمت راست من به شدت متورم شده است به گونهای که به سختی میتوانم راه بروم و گاهی اوقات نیز دچار درد میشوم. همچنین در ادرارم خون مشاهده میکنم. این وضعیت بسیار نگرانکننده است و میخواستم بپرسم آیا این مسئله عادی است پس از عمل یا ممکن است به جراحی من ارتباطی داشته باشد؟ با سپاس فراوان
پاسخ خانم دکتر حسینی: در مورد عارضهای که به آن اشاره کردید، پس از عملهای ترمیم هرنی یا فتق ناحیه کشاله ران، این عارضه نسبتاً شایع است. اما به دنبال عمل برداشتن آپاندیس، بروز چنین مشکلی، یعنی تورم بیضه یا هیدروسل، بهطور معمول زیاد اتفاق نمیافتد.
من بهتر بود که شرح عمل شما را بررسی کنم تا ببینم جراح چگونه عمل کرده است. در برخی موارد، آپاندیسها در موقعیت نامناسبی قرار دارند و عمل باید در ناحیهای وسیعتر انجام شود. در این وضعیت، ممکن است باز هم با هیدروسل مواجه شویم و همان تورم بیضی که شما اشاره کردید، ملموس باشد. اما اگر واقعاً هیدروسل باشد، در قالب یک موضوع خاص قرار نمیگیرد و تنها نیاز است که تحت نظر باشید و پیگیریهای لازم انجام شود.
توصیه میکنم که از لباس زیر تنگ استفاده کنید؛ زیرا لباس زیر چسبان میتواند به جذب مایع اضافی که داخل کیسه بیضه و اطراف آن جمع شده، کمک کند.
در مورد وجود خون در ادرارتان، نکتهای که باید به آن توجه کرد این است که ممکن است در کنار این عارضه، سنگ کلیه نیز وجود داشته باشد که باعث ایجاد خون در ادرار شما میشود. شما همزمان دچار دفع یک شن ریزه بودهاید. به طور کلی، علائم شما را میتوان توجیه کرد و به عمل جراحی شما مرتبط دانست، اما توصیه میکنم که به مطب جراح خود مراجعه کنید یا به درمانگاه بیمارستان حکیم یا پلیکلینیک خیام، که همواره یکی از همکاران جراح در آنجا حضور دارد، مراجعه نمایید.
یک معاینه دقیق و نزدیک میتواند به ارزیابی بهتر وضعیت شما کمک کند و خیال شما را راحت کند. علائمی که شما بیان میکنید بهطورکل ممکن است با عمل جراحیتان مرتبط باشد و نگرانکننده نباشد؛ اما برای اطمینان و جلوگیری از غفلت در مورد مسائل مهم، پیشنهاد میکنم یک معاینه حضوری داشته باشید تا خیالتان راحتتر شود.
مخاطب یازدهم: "سلام، خانم دکتر. وقت شما به خیر. پسرم یازده ماهه است و یک ماه پیش عمل انواژیناسیون انجام دادیم. چند روز پس از عمل، دوباره دچار استفراغ و اسهال شد و مجبور شدم او را به بیمارستان ببرم. پس از چند بار سونوگرافی، پزشکان اعلام کردند که خوشبختانه مشکلی در روده موجود نیست و فقط اسهال دارد که بعد از آن نیز حالش بهتر شد.
اکنون دو هفته است که بهبود کامل یافته، اشتهایش خوب است و مدفوعش کاملاً عادی و سرحال به نظر میرسد. با این حال، شبها گاهی اوقات به طور مکرر از خواب بیدار میشود. فکر میکنم این مسئله به دلیل رشد دندانهایش باشد، اما وقتی که در شب بیشتر از حد معمول بیدار میشود، من نگران میشوم که نکند دوباره رودهاش به مشکل دچار شده باشد.
خانم دکتر، خواهش میکنم مرا راهنمایی کنید. این استرس و دلهره واقعاً مرا آزار میدهد. با هر علامت کوچکی که در پسرم مشاهده میکنم، دلم میلرزد. پزشکان میگویند که پس از جراحی گاهی اوقات امکان برگشت وجود دارد، آیا واقعاً این اتفاق ممکن است دوباره بیفتد؟
با سپاس فراوان."
پاسخ خانم دکتر حسینی:در مورد انواژیناسیون که اصطلاح علمی آن “این توساسپشن” است، باید گفت که این وضعیت در حقیقت به معنای این است که بخشی از روده به درون بخش دیگری فرو میرود. این عارضه معمولاً در کودکان زیر دو سال بهصورت خودبخود اتفاق میافتد و علت زمینهای خاصی ندارد. به خاطر نازک بودن جدار روده، احتمال وقوع این وضعیت وجود دارد.
نکتهای که حائز اهمیت است این است که ممکن است این وضعیت چندین بار رخ دهد. بنابراین، اگر یک کودک بار اول به انواژیناسیون مبتلا شد، چه با عمل جراحی و چه بدون آن، احتمال عود این وضعیت وجود دارد. به همین دلیل، مادر باید با علائم خطر کاملاً آشنا باشد تا در صورت بروز این علائم، بتواند هر چه سریعتر به پزشک مراجعه کند و ارزیابیهای تشخیصی انجام شود.
علائم خطر که بسیار شایع هستند و مادر باید نسبت به آنها شناخت داشته باشد، بهویژه شامل بیقراری کودک است. اگر کودک بیقرار باشد و این بیقراری با هیچ وضعیتی تسکین نیابد، حائز اهمیت است. ممکن است کودک تب نداشته باشد و یا واکسن نزده باشد، اما بیقراری او بیش از زمان معمول طول بکشد. این بدین خاطر است که یکی از شایعترین مشکلات در کودکان زیر دو سال، کولیک شیرخوارگی است، که خود را با بیقراری نشان میدهد.
در کولیک شیرخوارگی، کودک با راه رفتن، بغل کردن یا سوار کردن در کالسکه آرام میشود و خوابش میبرد؛ اما در مواردی که انواژیناسیون رخ میدهد، حالت بیقراری مزمن میشود. بهطور مثال، اگر کودک بهمدت ۲۰ دقیقه، نیم ساعت یا حتی یک ساعت در حال گریه کردن و زور زدن باشد و غیرقابل آرام شدن باشد، این خود زنگ خطری است. علاوه بر این، کودک ممکن است از خوردن شیر خودداری کند و حتی دچار استفراغ شود؛ بدین معنا که آنچه را خورده، بالا بیاورد.
در اینجاست که باید به خطر احتمالی انواژیناسیون توجه کنیم. اگر بیقراری کودک بیشتر از یک ساعت ادامه یابد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. معمولاً در این وضعیت، همزمان با بیقراری، اگر شکم کودک را کمی فشار دهید، کودکان بیشتر بیقرار میشوند، در حالی که در کولیک شیرخوارگی، معمولاً کودک از فشار ملایم بر شکم لذت میبرد، چرا که ماساژ سبب کاهش درد میشود.
نکته دیگری که باید مد نظر قرار دهید، این است که کودکان مبتلا به انواژیناسیون ممکن است دچار اسهال خونی یا اسهال کفآلود شوند که بهعنوان زنگ خطر تلقی میشود و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد. همچنین، استفراغ مکرر و بهویژه استفراغ جهنده نیز از نشانههای خطر است.
بهطور خلاصه، بیقراری طولانی، عدم پاسخ به روشهای مرسوم برای کاهش کولیک شیرخوارگی، و وجود علائم نظیر استفراغ و اسهال خونی، میتوانند نشانههایی از شروع انواژیناسیون باشند. لذا در این صورت، کودک باید بهسرعت تحت ارزیابی تشخیصی قرار گیرد.
مخاطب دوازدهم : سلام، خسته نباشید. خانم دکتر، حدود هشت ماه پیش عمل آپاندیس انجام دادم که پس از دو ماه، محل عمل باز شد و ناچار شدم دوباره عمل کنم. پزشک برایم مش قرار داد. اکنون شش ماه از عمل دوم میگذرد و محل عمل همچنان درد و کمی سوزش دارد.
وقتی از بالا به شکمم نگاه میکنم، به نظر میرسد که به صورت قرینه نیست و مقداری ورم دارد. آیا ممکن است با وجود قرار دادن مش، باز هم فتق پیش آمده باشد؟ این موضوع مرا بسیار نگران کرده است. آیا من باید از بلند کردن اجسام خودداری میکردم؟ کارهای من تنها شامل فعالیتهای روزمره در خانه است.
خواهش میکنم به من پاسخ دهید. از شما سپاسگزارم."
پاسخ خانم دکتر حسینی:هر عمل جراحی که در جدار شکم انجام شود، ممکن است عارضهای به نام فتق یا هرنی را به همراه داشته باشد. این عارضه به دلایل مختلفی از جمله مسائل ژنتیکی و همچنین تکنیک عمل جراحی بستگی دارد و ممکن است در افراد با شرایط متفاوت بروز کند. مسألهای که در اینجا حائز اهمیت است، تشخیص و درمان بهموقع فتق است. در مورد شما، که تشخیص و درمان انجام شده است، سوالی که مطرح میشود این است که آیا با وجود نصب مش (توری که بهطور متداول به آن اشاره میشود)، باز هم احتمال عود وجود دارد یا خیر.
پاسخ به این سوال مثبت است؛ ممکن است با وجود نصب مش، باز هم شاهد عود فتق باشیم. برای اطمینان از عدم عود، لازم است یک سونوگرافی از جدار شکم انجام شود که باید توسط فرد متخصص انجام گیرد. این فرد میتواند به راحتی نقص جداری را تشخیص دهد و گزارشی مبنی بر وقوع یا عدم وقوع عود فتق ارائه کند. بنابراین، باید به یکی از همکاران جراح مراجعه کنید تا برای انجام سونوگرافی درخواست لازم را ثبت نمایند.
اگر سونوگرافی نشاندهنده عود فتق نباشد، علائمی که شما بیان کردهاید ممکن است ناشی از سایر عوامل باشد. بهعنوان مثال، زمانی که جدار شکم یا هر بخش دیگری از بدن را باز میکنیم، بهطور ناخودآگاه پایانهها و رشتههای عصبی قطع میشوند. این موضوع اجتنابناپذیر است. پس از پایان جراحی، این پایانهها و ریشهها تلاش میکنند دوباره به حالت طبیعی خود بازگردند؛ اما در بسیاری از موارد، این فرآیند بهطور کامل انجام نمیگیرد یا از طریق شاخههای جانبی تکمیل میشود. در نتیجه، فرد ممکن است احساس اختلال حسی، حس بد یا درد را تجربه کند. اما این نکته در صورتی صدق میکند که سونوگرافی انجام شده نشاندهنده عود فتق نباشد. در غیر این صورت، علائم شما میتواند به عود فتق وابسته باشد.
اگر سونوگرافی شما مناسب بود و گزارشی از عود فتق وجود نداشت، احتمالاً اختلال حسی بهوجود آمده در نتیجه قطع پایانههای عصبی و بازسازی غیرطبیعی آنهاست. در این حالت، استفاده از دارو میتواند به کاهش این حالتها کمک کند. بنابراین میتوانید به یکی از همکاران مراجعه کرده و داروهای لازم برای شما تجویز شود.
علاوه بر این، برای جلوگیری از عود فتق یا بروز آن، چه در افراد عادی و چه در کسانی که یک یا چند بار تحت عمل ترمیم فتق قرار گرفتهاند ، چه با مش و چه بدون مش ، پرهیز از حرکات ناگهانی و فشار زیاد بر روی عضلات آن ناحیه بسیار ضروری است. بهویژه بلند کردن اجسام سنگین بهصورت ناگهانی میتواند منجر به عود فتق شود. بسیاری از افراد با شکایت از احساس ناراحتی و درد در ناحیه کشاله ران یا شکم پس از بلند کردن بار سنگین به مراکز درمانی مراجعه میکنند که در این موارد به وجود فتق پی میبریم.
مهمترین اقدام برای جلوگیری از فتق و عود آن، پرهیز از زور زدن ناگهانی و بلند کردن اجسام سنگین بهویژه برای افرادی است که در معرض خطر فتق قرار دارند یا قبلاً تحت عمل ترمیم فتق قرار گرفتهاند. نکته دیگری که در برخی متون توصیه شده این است که بهخصوص در مورد ترمیم فتقهای ناحیه قدامی شکم، از شکمبند بهعنوان ساپورت نسبی تا سه ماه پس از عمل جراحی استفاده شود، البته تنها در زمان بیداری و فعالیت.
لازم به ذکر است که استفاده مداوم از شکمبند ممکن است باعث تحلیل رفتن عضلات شکم شود و در نتیجه خطر عود فتق را افزایش دهد. بنابراین، یک خطمشی کلی وجود دارد که باید به آن توجه شود. بهطور کلی، توصیه میشود از بلند کردن اجسام سنگین، وزنهها و وسایل سنگین پرهیز کرده و از زور زدن بهطور جدی پرهیز گردد.
مخاطب سیزدهم: سلام، خانم دکتر. من چند سال است که در ناحیه مقعد ضایعهای به اندازه یک عدس یا شاید کمی بزرگتر دارم. از مدتها پیش مشکل یبوست دارم، اما تا کنون این وضعیت آنقدر آزاردهنده نبوده است.در این مدت، شکمم نیز به طور کامل فعالیت نکرد.
زمانی که شکمم کار کرد، مدفوعم سفت بود و درد شدیدی به وجود آمد که ادامه داشت. پس از چند ساعت، خودسرانه کپسول مسکن سهکارهای مصرف کردم که کمی آرام شدم. همچنین، خودسرانه شیاف ضد همورویید و پماد لیدوکائین اچ خریدم و هر ۱۲ ساعت از آن استفاده میکنم. با این حال، هنوز درد دارم و هیچ فایدهای نداشته است. نشستن برایم دشوار شده است.
لطفاً بفرمایید که بیماری من چیست و چه اقداماتی باید انجام دهم؟
پاسخ خانم دکتر حسینی:سلام و وقت بخیر. به حضورتان عرض میکنم که مشکلی که در حال حاضر با آن مواجه هستید، به احتمال بسیار زیاد ناشی از فیشر یا شقاق مقعدی است. این عارضه که بهعنوان ترک یا زخم مقعد نیز شناخته میشود، معمولاً به دنبال چند عامل ایجاد میگردد. یکی از علل شایع این وضعیت، یبوست و دفع مدفوع سفت است.
شقاق مقعدی به حالتی اطلاق میشود که در آن، مشابه ترک لب، زخم یا جراحتی نسبتاً عمیق در ناحیه خروجی مقعد شکل میگیرد. این وضعیت میتواند درد شدیدی را بهویژه هنگام دفع ایجاد کند، به حدی که در برخی موارد ممکن است بیمار به افت فشار یا کاهش هوشیاری دچار شود. همچنین، گاهی ممکن است خونریزی داشته باشید یا بدون خونریزی از خارش در این ناحیه رنج ببرید.
درمان این عارضه، درمانی نسبتا طولانی است. پیشنهاد میکنم قبل از شروع هرگونه درمان، حتماً توسط یکی از همکاران جراح معاینه شوید تا وضعیت شما به دقت بررسی گردد. درمانهای مورد نظر شامل یک دوره درمانی بین دو هفته تا یک ماه خواهد بود و نباید انتظار داشته باشید که طی سه یا چهار روز بهبودی حاصل شود. در حین درمان، باید از بروز هر نوع یبوست یا اسهال جلوگیری کنید. رعایت یک رژیم غذایی مناسب که قوام مدفوع را نرم کند، بسیار ضروری است.
نکته دیگری که حائز اهمیت است، این است که به محض احساس دفع، نباید اجابت مزاج خود را به تأخیر بیندازید؛ زیرا در صورت نگه داشتن مدفوع بیشتر از نیم ساعت، انتهای مدفوع ممکن است به شدت خشک شود. بسیاری از بیماران مراجعه میکنند و میگویند قوام کلی مدفوع طبیعی است، اما ابتدای آن سفت است، که این ممکن است باعث شکاف دوباره زخم در حال ترمیم شود و فرآیند درمان را به تأخیر بیندازد.
برای پیشگیری از باز شدن زخم در حال ترمیم، باید در کنار رژیم غذایی مناسب، از داروهای مضری همچون شیافها پرهیز کنید. استفاده از شیاف، خواه مسکن باشد و خواه آنتیهمورئید، ممکن است وضعیت را بدتر کند. اگر هم برای شما تجویز شود، حتماً باید بدون اپلیکاتور استفاده گردد و تنها ناحیه را با انگشت خود آغشته کنید.
داروهایی که معمولاً تجویز میشوند شامل یک ضد اسپاسم (مانند دیلتیازیم) است که بهصورت ۱۲ ساعتی مصرف میشود. همچنین، لیدوکائین اچ برای کاهش درد و خارش در این ناحیه قابل استفاده است و معمولاً ۳ تا ۴ بار در روز استفاده میشود. زینک اکساید و پماد رکتول نیز بهعنوان ترمیمکننده مؤثر برای درمان شقاق و هموروئید مورد استفاده قرار میگیرند.
اما بهطور کلی، بهترین راه برای درمان و پیشگیری از عود شقاق، با اصلاح رژیم غذایی، مزاج خود را بهبود بخشید. اگر رژیم غذایی به تنهایی مؤثر نبود، میتوانید از داروهای ملین مانند شربت لاکتولوز و شربت منیزیم هیدروکساید استفاده کنید. همکاران محترم بر اساس شرایط شما ممکن است هر یک از این موارد را تجویز کنند.
دومین نکته، استفاده از پمادهای ذکر شده است. اما تأکید میكنم که پیش از آغاز هر گونه درمان قطعی، حتماً به پزشک مراجعه کرده و معاینه شوید تا دستورات دارویی با دقت بیشتری به شما ارائه گردد.